حساسیت فصلی چیست؟
حساسیت فصلی یا آلرژی فصلی یکی از حساسیتهای شایع در فصلهای بهار، تابستان و پاییز است.
آلرژی یا حساسیت فصلی معمولا با فرا رسیدن فصل بهار گریبانگیر بسیاری از افراد میشود. عطسه، سرفه، آبریزش بینی، سوزش و آبریزش چشم، خارش گلو، خارش چشم، ورم چشم، سرفههای آلرژیک، گرفتگی بینی و گلو همگی از جمله علائم حساسیت فصلی به شمار میروند.
حساسیت فصلی چیست؟
حساسیت فصلی یا آلرژی فصلی یا تب یونجه (به انگلیسی: hay fever) یکی از حساسیتهای شایع است. معمولا در فصلهای بهار، تابستان و پاییز، هنگامی که گیاهان گرده افشانی میکنند، بیشتر دیده میشود. این نوع حساسیت از استنشاق گرده گیاهان یا ورود آنها به چشم حاصل میشود. درختانی مانند بلوط، نارون و افرا در بهار و گیاهانی چون علف دوروا و لوئیچه چمنی در فصل تابستان گرده افشانی میکنند. این بیماری با آسم نیز همراهی دارد و در موارد زیادی، افراد به هردوی این بیماریها مبتلا هستند.
شیوع حساسیت فصلی بین ماههای بهار تا شهریور به دلیل وجود گرده گیاهان در هوا بیشتر است. گرما، رطوبت و وزش باد از دیگر عوامل تشدیدکننده آن است.
علائم حساسیت فصلی
عطسه
آبریزش یا گرفتگی بینی
آبریزش یا خارش چشم
التهاب سینوسها، گلو و یا کانالهای گوش
گرفتگی گوش
ترشحات پشت بینی
سردرد
تنگی نفس
خس خس سینه
سرفه
بسیاری از افرادی که دچار تب یونجه یا حساسیت هستند، آسم هم دارند. اگر شما هم مبتلا به هر دوی این موارد هستید، آلرژنهای فصلی شما ممکن است موجب حملهی آسم بشود.
علت حساسیت فصلی
نام تب یونجه از آنجا گرفته شده است. که بسیاری از افراد در زمان تاریخی برداشت یونجه یعنی در ماههای فصل تابستان علائم حساسیت را دارند. این حساسیت زمانی بروز میکند که سیستم ایمنی بدن به طور اشتباه در برابر مادهای که به نام «آلرژن» شناخته میشود. که از خود دفاع میکند.
با ترشح هیستامین و مواد شیمیایی دیگر در جریان خون، به این مواد بیضرر واکنش نشان میدهد. این مواد شیمیایی، علائم یک واکنش آلرژیک را ایجاد میکنند. عوامل ایجادکنندهی تب یونجه در فصول مختلف سال با هم فرق میکنند.همچنین در حالت طبیعی، سیستم ایمنی بدن در برابر باکتری و ویروس دست به کار میشود.
در شرایطی که آلرژی ایجاد میشود، هر زمان که مادهی حساسیتزا ظاهر شود، سیستم بدن شروع به کار و مقابله با آن میکند. گاهی این مادهی حساسیتزا میتواند دانهی گرده و قارچ باشد. درست در همین نقطه است که درمان سرفهی آلرژیک، درمان آلرژی بینی و به طور کلی درمان کیپ شدن بینی و دیگر علائم به یک دغدغه تبدیل میشود.
1. فصل بهار
درختها عامل بیشتر حساسیتهای بهاری هستند. درختانی مانند بلوط، نارون ، افرا ، توس، سرو، توسکا، شاه بلوط، بید و صنوبر.
2. فصل تابستان
همانطور که گفته شد حساسیت را به این دلیل تب یونجه هم مینامند که افراد زیادی علائم حساسیت را در فصل تابستان که در تاریخ فصل برداشت یونجه است تجربه میکنند. عامل اصلی حساسیت فصل تابستان، علفهایی چون تلخه و دمگربهای چمنزار و یک سری علفهای هرز خاصی هستند. و گیاهانی چون علف دوروا و لوئیچه چمنی در فصل تابستان گرده افشانی میکنند.
این بیماری با آسم نیز همراهی دارد و در موارد بسیاری، افراد به هردوی این بیماریها مبتلا هستند. بنا به گزارش مؤسسهی آسم و آلرژی آمریکا، علفها شایعترین عامل ایجاد تب یونجهاند. در فصل بهار و تابستان، گرما، رطوبت و وزش باد از دیگر عوامل تشدیدکننده آن است.
3. فصل پاییز
پاییز فصل کهنه واش است که به آن آمبروسیا (Ambrosia) نیز میگویند. بیش از ۴۰ گونه از گیاه کهنه واش در دنیا وجود دارد. کهنه واشها گیاهان مخربی هستند که بهسختی میتوان کنترلشان کرد. گردهی این گیاه، آلرژن بسیار متداولی است. علائم حساسیت به کهنهواش میتواند شدید باشد. سایر گیاهانی که در پاییز گردهافشانی میکنند، گزنه، برنجاسف (mugwort)، ترشک، سلمه تره (fat hens) و بارهنگ هستند.
4. فصل زمستان
در فصل زمستان، بیشتر آلرژنهای بیرون خانه، به خواب زمستانی میروند، در نتیجه سرد شدن هوا برای بسیاری از افرادی که حساسیت دارند، آرامش و آسودگی به همراه دارد. اما همین سرمای هوا باعث میشود زمان بیشتری در داخل خانه سپری شود. اگر حساسیت فصلی دارید ممکن است به آلرژنهای داخل خانه مانند کَپَک، موی حیوانات خانگی، هیره و یا سوسک حمام واکنش نشان دهید.آلرژنهای داخل فضای بسته را راحتتر از آلرژنهای بیرون میتوانید از محیط اطرافتان حذف کنید.
5. عامل ژنتیک
یکی از عمدهترین دلایل ابتلاء به این حساسیت است. بهطوریکه اگر پدر و مادری هر دو مبتلا به آلرژی باشند، به احتمال ۶۶ درصد، فرزندانشان به آلرژی فصلی گرفتار میشوند. اگر تنها یکی از والدین مبتلا باشد این احتمال به زیر ۶۰ درصد میرسد.
تشخیص حساسیت
با ارزیابی علائم و نشانههای بیمار و انجام معاینات فیزیکی، پزشکان میتوانند تشخیص دهند که بیمار دارای حساسیت فصلی هست یا خیر. پس از تشخیص، پزشک قادر به شناسایی عامل اصلی آلرژیک میباشد و میتواند درمان را شروع کند.
برای اینکار دو نوع آزمایش لازم است انجام شوند: آزمایش خون و آزمایش از طریق پوست.
آزمایش پوستی به دو صورت انجام میشود: با چکاندن مقداری از عامل حساسیت زا (آلرژن) روی پوست بیمار و سوزن زدن به آن یا با تزریق مقداری آلرژن زیر پوست.
ابزارهای جایگزین دیگری نیز برای تشخیص آلرژی فصلی وجود دارند مانند: تستهای آزمایشگاهی، تصویربرداری و آزمایش آندوسکوپی بینی. در تستهای آزمایشگاهی، پزشک مقداری از مخاط بینی را زیر میکروسکوپ بررسی میکند. اگر فاکتورهای چون تعداد گلبولهای سفید خون، افزایش یافته باشند نشان دهنده احتمال بروز آلرژی است.
