درمان بیماری و داروشناسی در طب سنتی ایرانی
طب سنتی ایرانی یا پزشکی سنتی ایران، یکی از قدیمیترین نوع طب سنتی است با داروها گیاهی و تشخیص بیماری ها از روی مزاج، بیماری را درمان می کنند.
طب سنتی ایرانی یا پزشکی سنتی ایران، یکی از قدیمیترین نوع طب سنتی است با داروها گیاهی و تشخیص بیماری ها از روی مزاج، بیماری را درمان می کنند. میشود. و گونهای از پزشکی جایگزین است که بر اساس اخلاط و مزاج های چهارگانه میباشد. برخی از محققان بر این باورند که تلاشها برای احیای طب سنتی ایران در سالهای اخیر دو نگرش اصلی را شکل دادهاست:
- پزشکی مبتنی بر شواهد
- کلاهبرداری
در حالی که بسیاری از دانشگاهیان از اندازهگیریهای علمی مبتنی بر شواهد استفاده میکنند، ولی هم چنان یک جریان شبه علمی در آکادمیهای مدرن ایران وجود دارد. تا انتها با عطار گرام سایت مرجع طب سنتی همراه باشید تا با اصول طب سنتی ایرانی و تشخیص بیماری ها و داروشناسی به طور کامل آشنا شوید.
شاید برای شما مفید باشد:
- سرد مزاج هستیم یا گرم مزاج
- اصلاح مزاج
- اصلاح مزاج با تغذیه
- مزاج سازگار با تغذیه ایرانیان
- تعیین مزاج و مشاوره رایگان در طب سنتی
- انتخاب غذا بر حسب طبع و مزاج افراد
- تفاوت طبع و مزاج
- مزاج شناسی
بنیاد اساسی طب سنتی ایرانی چیست؟
مزاج، بنیاد اساسی طب سنتی ایران است. پزشکان قدیم با تبحری که در شناختن مزاجها داشتند، دخالت وضع مزاجی را، از موی سر تا ناخن پا در هر یک از بیماریها رصد کرده و معیار تشخیص و درمان کلیه بیماریها را، توجه به مزاج اصلی بیماران قرار داده بودند. به علت همین تمرین مداوم، منشأ اختلالات و عوارض بدن را به آسانی درمییافتند. در کتب طب قدیم، فصول و ابواب مفصل جداگانهای در خصوص این علائم تحت عنوان سوء مزاج سرد و سوء مزاج گرم شرح داده شدهاست اما کلا سوء مزاج به دو گونه ساده و مادی تقسیم میشود.
به جرات میتوان گفت: به همان سهولتی که امروز پزشکی جدید بیماری پرکاری تیروئید را تشخیص میدهد، آنان بیکفایتیهای خفیف تیروئید را تشخیص میدادند. علت موفقیت پزشکان طب سنتی ایرانی در قدیم تشخیص و درمان بیماریها، طبقهبندی امراض بر اساس مزاج، گرمی و سردی و به اصطلاح پزشکی جدید (ازدیاد و نقصان میزان سوختوساز پایه) بود.
داروشناسی در طب سنتی ایرانی
در طب سنتی ایرانی، از تمامی عناصر موجود در طبیعت مثل: گیاهی، معدنی و حیوانی برای اعتدال مزاج استفاده میشود. رعایت حال کبد بیمار از اصول اساسی تجویز دارو در طب سنتی ایرانی است.
بیماری که با غلبه یک یا چند مزاج در بدن به وجود آمدهاست، با تعدیل آنها رفع خواهد شد. مزاج های موجود در بدن بیمار ممکن است بر اثر تغذیه، هوای محیط و.. آماده دفع باشد یا ممکن است به شکل خام باشد، که برای دفع، باید با داروها منضج درمان شوند.
معنای لغوی منضج:
معنای لغوی این کلمه به معنای پخته شدن میباشد. کاربرد منضج ها در وقتی است که بیماری شدید شده باشد و در بدن رخنه کند و کهنه شود. در این زمان با استفاده از منضج ها همانطور که از نامش پیداست خلط غالب پخته میشود و آماده میشود تا داروی اصلی کار خود را راحتتر انجام دهد تا هر چه سریعتر بیمار بهبود پیدا کند. به طور کلی منضج یک دارو کمکی کنار دارو اصلی است و بیماری را به سرعت بهبو میبخشد.
بدون منضج، دارو اصلی نتیجه خیلی کمی خواهد داشت و دوره درمان طولانی میشود. برای مثال اگر دوره درمان بیماری با استفاده از منضج 3 ماه زمان ببرد؛ بدون آن 2 تا 4 ماه بیشتر زمان میبرد.
داروها منضج
هر خلطی در طب سنتی ایرانی داروی منضج خودش را دارد. برای خلط دم که مزاج آن گرم و تر است، منضجی لازم نیست و فصد و حجامت در زمان لزوم و بدون نضج، قابل انجام است. معمولاً برای صفرا سه روز، برای بلغم نه روز و برای سودای خالص پانزده روز باید داروی منضج استفاده شود. البته این اعداد بسته به اقلیم، فصول سال و گرمی و سردی هوا، جزوی قابل تغییر است.
داروها مرکب
داروهای مرکب شامل: معجون، گوارشی، شراب، رب، قرص، شیاف، چشمی، سرمه، ایارج، کفلمه، تریاق، حبّ، مفرح، سنون، لعوق، مربا، مرهم، غرغره، طبیخ، ماءالاصول، قیآور، مسکن، روغن، شیاف مقعدی، شیاف مهبلی و.. میباشد.
مزاج داروها
ابن سینا پزشک ماهر طب سنتی ایرانی توصیهای اکید در تجویز دارو دارد و میفرماید: هرگاه بیماری با تجویز داروی تکی قابل درمان است، هرگز از چند دارو برای درمان استفاده نکند. و هرگاه چند دارو میتوانند درمان را بر عهده گیرند، هیچوقت دست به داروهای بزرگ (معجونها، ایارجها) نبرد. در داروهای مرکب محاسبه مزاج مرکب از کارهای سخت بهشمار میرود.
اشتباه مرسوم در ماهیت طب سنتی ایرانی
طب، شاخهای از علوم سلامت است و هدف آن حفظ صحت و ارتقاع بیماری و بازتوانی آسیب دیدگان میباشد. شکستهبندی، جراحی، خونگیری، توصیههای بهداشتی (در مسافرت و سکونت)، آرایش و… تماماً در این روش مورد بحث قرار دارند.
روشهایی چون گیاهدرمانی، بخاطر اشتراک در مواد دارویی، بعضاً با روش طب سنتی اشتباه میشوند. البته که از انواع گیاهان دارویی در درمان طب سنتی ایرانی استفاده میشود اما گیاه درمانی یکی از زیر مجموعههای طب سنتی است.
تشخیص بیماری با طب سنتی ایرانی
تشخیص بیماری در طب سنتی ایرانی با شناسایی مزاج اعضا و مزاج بیمار، فصل، معاینه وضعیت روانی مراجع یا بیمار و.. انجام میگیرد. در بیماریهای مزمن، شغل بیمار، بیماریهای والدین نیز تحت بررسی قرار میگیرد. بیماری با علائمی که ناشی از نامعتدل بودن است، خود را نشان میدهد. جستجوی این علائم بستگی به شکایت بیمار از بیماری خود، باید در مسیر بیاعتدالیهای موجود باشد. دقت و تیزبینی پزشک قسمت اصلی تشخیص را عهدهدار است. شرح مراحل بیماری باعث شناخت مسیر بازیابی صحت است.
انواع بیماری
بیماریها به دو دسته تقسیم میشوند:
-
بیماری ساده
(سوء مزاج رویآور به اندامهایی که اجزاء مشابه دارند، بیماریهای رویآور به اندامهای ابزاری، سوءمزاج اندامهای ابزاری).
-
بیماری مرکب
(بیماریهای مادرزادی، بیماریهای اندازه، بیماریهای تعداد، بیماریهای وضعی).
شناسایی بیماری با طب سنتی ایرانی
با استفاده از طب سنتی ایرانی میتوان انواع بیماری ها را شناسایی کرد، در ادامه نمونههایی از بیماریها و علائم آنها را برای شما آوردهایم.
تب: عفونت عامل ایجاد تب است و علائم آن تشنگی و سر درد است.
بند آمد عنبیه: پر شدن رگهایی منتهی به چشم باعث بند آمدن عنبیه است و علائم آن از دست رفتن بینایی است.
زخم ریه: نزله (خلط غلیظ و زیاد) عامل زخم ریه است و علائم آن سرخی گونهها و برکشیدهشدن ناخنها میباشد.
تشخیص بیماری به وسیله درد
درد در طرف راست بدن علائم ناراحتی کبد و درد طرف چپ علائم ناراحتی طحال است.
سنگینی در عضو نشانه بیماری در اندامی است که عصب حسی ندارد یا حس خود را از دست دادهاست.
کشیدگی دلیل زیاد بودن بیماری و سوزناگی دلیل تندی خلط است.
رنگ سرخ ورم دلیل صفرا و سختی آن دلیل سودا است.
محل درد نیز نشانهای از علت آن دارد، چنانکه درد انگشت دست: یا از عامل قبلی است یا نشان آسیب دیدن زوج ششم عصب گردن است.
بیماری عامل بیماری
در طب سنتی ایرانی گاهی یک بیماری خود باعث بیماری دیگری میشود، در اینجا صرع خودش یک بیماری جدید است و نشانهها دلالت بر بیماری سابق نخواهد داشت. مانند صرع که از قولنج بروز کرده باشد. در این حالت است که دیگر نشانههای صرع دلالت بر قولنج ندارد و خودش بحث دیگری است.
معیارهای مزاجشناسی بیماری در طب سنتی ایرانی
معیار های مزاج شناسی در طب سنتی ایرانی عبارتند از:
رنگ چهره، مو: سفیدی رنگ پوست بدن نشانه سردی مزاج و سرخی و گندمگونی آن نشانه گرمی مزاج است. زردی نشانه گرمی، رنگ بادمجانی نشانه سردی و خشکی، رنگ گچی و سربی نیز نشانه سردی مزاج است.
نبض بیمار
شکل جمجمه
پوست: (گرمی، سردی، تری و خشکی) نرمی پوست نشانه رطوبت مزاج و زبری و سختی پوست نشانه خشکی مزاج است.
نوع و تراکم موها بدن: زیادی مو، رشد سریع و رنگ سیاه آن دلیل بر گرمی مزاج است. کمی مو و رنگ روشن آن دلیل بر سردی، مجعد بودن نشانه خشکی و موی صاف نشانه رطوبت است.
