انواع مزاج و انواع طبع در طب سنتی

مزاج و طبع در طب سنتی انواع مختلفی دارند و باهم تفاوت دارند. انواع مزاج ها در طب سنتی شامل (دموی، صفراوی، بلغمی، سوداوی) می‌باشد و انواع  طبع شامل (گرمی، سردی، تری و خشکی) است. طبع گرمی و سردی دو مزاج اصلی است و تری و خشکی دو مزاج فرعی هستند. شرایط درونی و بیرونی باعث کاهش یا افزایش اخلاط 4 گانه در بدن می‌شوند. حاصلش می‌شود مزاج همه انسان‌ها که این چهار کیفیت رو دارند که بسته به کم و زیادش، مزاج فرق می‌کند. تا انتها با عطار گرام سایت مرجع طب سنتی همراه باشید تا با انواع مزاج و طبع و تفاوت های آن آشنا شوید.

شاید برای شما مفید باشد:

• سرد مزاج هستیم یا گرم مزاج
• اصلاح مزاج
• اصلاح مزاج با تغذیه
• مزاج سازگار با تغذیه ایرانیان
• تعیین مزاج و مشاوره رایگان در طب سنتی
• انتخاب غذا بر حسب طبع و مزاج افراد
• طبع و مزاج میوه ها در طب سنتی
• مزاج شناسی

تفاوت طبع و مزاج چیست؟

بسیاری از ما ممکن است تفاوت طبع و مزاج را ندانیم و بین آن دو تفاوتی قائل نشویم. با آگاهی از این تفاوت ها و شناخت طبع و مزاج خود می‌توانیم سبک زندگی و تغذیه خود را به شکل مفیدتری پیش ببریم.

تفاوت طبع و مزاج موضوعی است که در گذشته فقط پزشکان طب سنتی به آن معتقد بودند. به طوری که این روزها بیشتر افراد سعی دارند درباره‌ این که طبیعت آنها چگونه است؟ یا چه غذاهایی باید بخورند یا نخورند اطلاعات بیشتری به دست بیاورند. در این مقاله از عطار گرام به بررسی انواع طبع چهارگانه و مزاج ها و تفاوتی که این دو با هم دارند خواهیم پرداخت.

طبع چیست؟

اولین مرحله از بررسی تفاوت طبع و مزاج، کسب دانش درباره هر یک از آنهاست. طبع در حقیقت حالت بدنی است که فرد با آن متولد می‌شود. نمی‌توان آن را عوض کرد. در چگونگی شکل گرفتن طبع عوامل زیادی از جمله وراثت، منطقه جغرافیایی، تغذیه و… تأثیرگذار هستند.

انواع طبع

بسته به این که در چه خانواده‌ای و در چه منطقه جغرافیایی به دنیا آمده‌اید، یکی از این طبع‌ها را خواهید داشت.

1. طبع سرد
2. طبع گرم
3. نوع طبع معتدل

در ادامه ویژگی‌هایی را که هر یک از این طبع ها دارند بررسی خواهیم کرد.

ویژگی‌های افراد دارای طبع سرد

طبع سرد، به نوعی، طبع قالب در اکثر نقاط جهان است. کسانی که همیشه سرما تا عمق جانشان نفوذ می‌کند، پوستی به رنگ روشن دارند در این دسته‌بندی قرار می‌گیرند. افراد دارای طبع سرد خونسرد هستند. کمتر می‌توان عصبانی شدن آنها را دید. این افراد میل زیادی به استراحت و خواب دارند و عموماً کم انرژی هستند. کسانی که طبع سرد دارند می‌توانند با تغییر مزاج اصولی زیر نظر طب سنتی طبع و مزاج خود را متعادل کنند.

افراد دارای طبع سرد سفید شدن مو را زودتر از سایرین تجربه می‌کنند. ممکن است ریزش مو داشته باشند. این افراد نبضشان کند می‌زند. غذایی که می‌خوردند دیرتر هضم خواهد شد. به همین دلیل است که بیشتر افراد دارای اضافه وزن دارای طبع سرد یا تر هستند.

از مشکلاتی که پیش روی افراد با طبع سرد قرار دارد می‌توان گفت این گروه بیشتر ممکن است به بیماری‌هایی مانند ام اس یا پارکینسون مبتلا شوند.

ویژگی‌های افراد با طبع گرم

تعداد افرادی که طبع گرم دارند نسبت به افراد دارای طبع سرد کمتر است. افراد زودجوش و برونگرایی هستند. با دیگران زودتر صمیمی می‌شوند. از طرفی بیشتر عصبانی می‌گردند. کسانی که طبع گرم دارند می‌توانند با تغییر مزاج اصولی زیر نظر طب سنتی طبع و مزاج خود را متعادل کنند.

افراد با طبع گرم میل زیادی به مصرف شیرینی‌جات دارند. همیشه بدنشان داغ است. همین موضوع سبب می‌شود که مرتب عطش داشته باشند. علائمی مانند تعریق، جوش و خارش پوست یا شوره سر در این افراد بیشتر است.

ویژگی‌های افراد دارای طبع معتدل

تعداد افرادی که طبع معتدل دارند نسبت به افراد دارای طبع سرد و گرم کمتر است. این افراد معمولاً حساسیت‌های خاصی نسبت به دما و غذاهای مختلف نشان نمی‌دهند. بدنشان با شرایط محیطی مختلف سازگارتر است.

افراد دارای این طبع به لحاظ خلق و خو و.. پایدارتر هستند. اما به دلیل این که بدن آن‌ها در برابر غذا و شرایط آب و هوایی واکنش نشان نمی‌دهد، احتمال این که بیماری نهفته و بدون علائم داشته باشند زیاد است.

مزاج چیست؟

برای بررسی تفاوت طبع و مزاج باید درباره مزاج و انواع آن نیز دانش کافی داشته باشید. در کتاب ذخیره خوارزمشاهی که کتابی در زمینه پزشکی سنتی است ذکر شده، مزاج از ترکیب عناصر چهارگانه آب، آتش، خاک و باد در بدن پدید می‌آید. افرادی که از مزاج خاصی برخوردار هستند، می‌توانند با تغییر شرایط زندگی مانند نوع تغذیه‌ای که دارند، بدن سالم‌تری داشته باشند.

در ادامه انواع مزاج را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

انواع مزاج

با توجه به ترکیب عناصر چهارگانه (آب، آتش، باد، خاک) در بدن فرد دو دسته مزاج معتدل و مزاج نامعتدل وجود دارد.

مزاج‌های اصلی عبارتند از:

1. صفراوی: مزاج گرم و خشک، عنصر غالب: آتش
2. دموی: مزاج گرم و تر، عنصر غالب: باد
3. سوداوی: مزاج سرد و خشک، عنصر غالب: خاک
4. بلغمی: مزاج سرد و تر، عنصر غالب: آب

در افرادی که دارای مزاج گرم و خشک هستند عنصر حاکم بر بدنشان آتش است.

افراد با مزاج گرم و تر باید بدانند که باد در بدن آن‌ها نقش غالب را ایفا می‌کند.

در مزاج‌های سرد و تر و سرد و خشک نیز به ترتیب آب و خاک بر بدن حکم‌فرما هستند.

در صورتی که یکی از این مزاج‌ها بر بدن شما غلبه کند مزاج نامعتدل خواهید داشت. برخی از افراد نیز دارای مزاجی متعادل هستند. در بدن آن‌ها عناصر چهارگانه بدون این که نقش حکم‌فرمایی داشته باشند حضور دارند. افرادی با این مزاج‌ها در سه دسته زیر قرار می‌گیرند.

• مزاج معتدل گرم و تر
• مزاج معتدل سرد و تر
• معتدل گرم و سرد

در ادامه ویژگی‌های افرادی با مزاج های اصلی یا چهارگانه را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

مزاج گرم و خشک (صفراوی)

تفاوت طبع و مزاج در دسته‌بندی‌هایی که برای مزاج‌های گوناگون مانند مزاج گرم و خشک در نظر گرفته شده نیز قابل تشخیص است. هر چند در برخی از مواد شباهت‌هایی میان افرادی با طبع خاص با افرادی که مزاج خاصی دارند دیده می‌شود.

افراد دارای مزاج صفراوی معمولاً پرانرژی هستند. اغلب افرادی که در این دسته‌بندی قرار می‌گیرند اندامی لاغر با استخوان بندی درشت دارند. شدت گرمایی بودن کسانی که مزاج آن‌ها گرم و خشک است قابل توجه بوده است. آن‌ها در بیشتر مواقع عطش دارند.

افرادی که زود عصبانی می‌شوند، موهایی ضخیم و تیره دارند، کمتر از دیگران می‌خوابند، خونگرم و زودجوش هستند و زیرک و باهوش بودن آن‌ها جلب توجه می‌کند در دسته بندی مزاج گرم و خشک قرار دارند. کسانی که مزاجشان صفراوی است میل زیادی به خوردن غذاهای سرد و ترش دارند.

دموی

افرادی با خصوصیات شجاع و جسور و در عین حال صبور و آرام در دسته‌بندی مزاج گرم و تر یا دموی قرار می‌گیرند. آنچه درباره دارندگان مزاج‌ تر و خشک جلب توجه می‌کند، بدن عضلانی و رگ‌های برجسته‌ای است که دارند. این افراد مانند کسانی که در دیگر گروهای دسته بندی مزاج قرار می‌گیرند سرمایی یا گرمایی نیستند. اما در صورتی که هوا سردتر باشد برای آن‌ها شرایط مطلوب‌تر خواهد بود تا زمانی که جریان هوای گرم در اطرافشان جریان داشته باشد.

دموی مزاج ها موهایی پرپشت دارند. اشتهای خوبی هنگام صرف غذا از خود نشان می‌دهند. افراد دموی مزاج نسبت به دیگران بیشتر در معرض ابتلا به بیماری‌ های قلبی و عروقی قرار دارند. همچنین احتمال این که به فشار خون مبتلا شوند نیز وجود دارد. گرم و تر مزاج‌ها همه مواد غذایی را مصرف می‌کنند. اما اغلب مواقع میل آن‌ها به سمت غذاهای شیرین یا ترش است.

سوداوی

افرادی که میل کمی به خوابیدن دارند. این افراد بسیار سرمایی هستند. در فصل زمستان و روزهای سرد سال به راحتی نمی‌توانند خودشان را بپوشانند.

این افراد که رنگ پوستشان در بیشتر مواقع تیره است. موهایی تیره و کم پشت دارند. به نظم و دوراندیشی و خونسردی شناخته می‌شوند. افراد سوداوی مزاج اغلب برونگرا هستند. میل زیادی به مصرف غذاهای شیرین و گرم نشان می‌دهند.

بلغمی

افرادی که اضافه وزن دارند. موهایشان نسبت به دیگران کمتر و نازکتر است. این افراد دارای رنگ پوستی سفید هستند. نسبت به دیگران کمتر عطش دارند و تشنه می‌شوند.

افراد بلغمی مزاج ساعت خواب طولانی دارند. کم انرژی بودن و عصبانی نشدن از جمله ویژگی‌های است که مزاج‌های سرد و تر را با آنها می‌شناسند. افراد بلغمی مزاج علاقه زیادی به مصرف ادویه‌های مختلف و غذاهای شیرین نشان می‌دهند. با ترشیجات و مواد غذایی سرد میانه خوبی ندارند.

تفاوت طبع و مزاج و مقایسه آنها

حال که با انواع طبع و مزاج آشنا شدید بهتر می‌توانید تفاوت طبع و مزاج را با توجه به دسته بندی‌هایی که برای آن‌ها ارائه شده است بشناسید.

در این قسمت به طور کلی به مقایسه این دو مورد می‌پردازیم.

• طبع در حقیقت، طبیعت هر فرد است. به صورت ارثی و غریزی به وی منتقل می‌شود. طبع را نمی‌توان تغییر داد، اما مزاج با توجه به نوع غذاهای مصرفی قابل تغییر است.
• از بیماری‌هایی که به واسطه طبع برای هر فرد رخ می‌دهد به راحتی نمی‌توان پیشگیری کرد. اما با تغییر مواد غذایی و ذائقه‌ای که با توجه به مزاج افراد مختلف تعیین شده می‌توان آن‌ها را از خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف مصون نگه داشت.
• با شناخت مزاج می‌توان در بدن تعادل برقرار کرد اما این موضوع برای طبع صدق نمی‌کند.

قبل از قرن حاضر و توسعه علوم، بشر قرن های متمادی با استفاده از گیاهان اقدام به درمان بیماری ها می نمود.

داروهای گیاهی و گیاهان دارویی اگر در مقدار مناسب و به اندازه مصرف شود؛ هیچ ضرری نخواهند داشت اما بهرحال توصیه عطارگرام به شما این است که از مصرف خودسرانه هر نوع دارویی (چه گیاهی و چه شیمیایی) خودداری کرده و حتما با افراد خبره طب سنتی یا پزشک مشورت نمایید؛ بویژه اگر درحال مصرف داروهای شیمیایی هستید، مصرف برخی داروهای گیاهی می تواند تاثیر داروها را بیشتر نماید و همچنین برخی داروهای گیاهی می توانند تاثیر داروهای شیمیایی را خنثی کنند.