خواص درمانی دمنوش ها برای سلامتی
دمنوش یک نوشیدنی گرم که در آن جزئی از گل، برگ، ساقه، ریشه، دانه، پوست میوه یا اجزای دیگر گیاهان دارویی که قابل حل در آب است.
آنچه خواهید خواند...
دمنوش یک نوشیدنی گرم که در آن جزئی از گل، برگ، ساقه، ریشه، دانه، پوست میوه یا اجزای دیگر گیاهان دارویی که قابل حل در آب است. به صورت خشک یا تازه مورد استفاده قرار میگیرد. دمنوش های گیاهی خواص درمانی بسیاری برای سلامت و درمان بسیاری از مشکلات افراد دارند. خواص درمانی دمنوش های گیاهان دارویی به قدری زیاد است که در طب سنتی جایگاهی ویژه دارند و اصول درمان بیماری ها و مشکلات افراد بر پایه مصرف همین دمنوش های گیاهی است.
با عطار گرام سایت مرجع طب سنتی همراه باشید تا با خواص درمانی و فواید انواع دمنوش های گیاهی در طب سنتی آشنا شوید.
شاید برای شما مفید باشد:
- دم نوش کندر برای چی خوبه
- خواص دم نوش بابونه در طب سنتی
- دمنوش پونه و عسل
- خواص دم نوش پوست انار در طب سنتی
- معرفی دم نوش های چربی سوز
- خواص دم نوش آویشن
- خواص دم نوش رازیانه برای زنان
نحوه دم کردن کردن دمنوش گیاهان دارویی
دم کردن یا گرفتن عصاره به وسیله آب متداولترین و قدیمیترین روش به کار بردن داروهای گیاهی است. روش تهیه آن در طب سنتی به این صورت که ابتدا گیاه را که به طرز صحیحی خرد و در آب جوش میریزند. سپس آن را به مدت ۵–۳ دقیقه در یک ظرف در بسته شیشهای یا چینی میگذارند و گاهی آن را هم میزنند. و سپس مایع را از کاغذ صافی یا الک با شبکه ریز عبور میدهند.
تاریخچه دمنوش را نمیتوان از تاریخچه گیاهان دارویی جدا کرد. اگرچه گیاهان دارویی منشأ طبیعی دارند و در مقایسه با داروهای شیمیایی عوارض کمتری ایجاد میکنند. اما مصرف بیرویه یا غیرعلمی برخی از این گیاهان دارویی نه تنها فواید و خواص درمانی نخواهد داشت بلکه میتواند موجب عوارض ناخواسته و حتی مسمومیتهای شدید گردد.
بنابراین مصرف دمنوش ها نیز همانند داروهای شیمیایی باید با آگاهی و پس از اطلاع از سازوکار عمل آنها باشد. برای نمونه مصرف گل گاوزبان ایرانی بهتنهایی در افرادی که فشار خون بالا دارند. میتواند بهشدت مخاطرهانگیز باشد.
مادران باردار یا شیرده تنها پس از مشاوره با پزشک، مجاز به مصرف دمنوش ها هستند. در دمنوش های ترکیبی معمولاً چند گیاه جهت یک رسیدن یک منظور و هدف با هم ترکیب میشوند، برای مثال گروهی از دمنوش های ترکیبی انرژیزا هستند و بعضی دیگر کمکننده فشارخون و گروهی دیگر آرامبخش هستند که برخلاف انرژیزاها که ضربان قلب و انرژی را افزایش میدهند، به آرامش و تنشزدایی از بدن کمک میکنند.
تفاوت دمنوش با چای
چای نوعی نوشیدنی که از برگ گیاهی به نام کاملیا سیننسیس تهیه میشود. مانند چای سیاه یا چای سبز اما دمنوش یا چای گیاهی از برگ، گل، پوست درخت (مانند دارچین)، میوه، ریشه یا دانه گیاهانی بخصوصی به غیر از کاملیا سیننسیس تهیه میشود.
تفاوت دمنوش با جوشانده
در دمنوش گیاه را کمی میکوبند و در آب جوش به مدت چند دقیقه میریزند، و روی بخار ملایم قرار میدهند و بعد صاف میکنند. نوشیدنی حاصل از گل گاوزبان، گل ختمی، به لیمو، سنبل الطیب نوعی دمنوش گیاهی است.
اگر گیاه را مستقیم با آب سرد یا گرم بجوشانند، جوشاندهای بدست میآید که خواص درمانی و اثر آن قوی تر از دمنوش است. چرا که حین جوشاندن مواد بیشتری از گیاه خارج میشود. بسیاری از گیاهان باید به صورت دم کرده استفاده شود و اگر بر اثر ناآگاهی یا غفلت جوشانده شود. خواص درمانی آن تغییر میکند و گاهی موادی از گیاه آزاد میشود که دارای عوارض ناگواری خواهد بود.
تفاوت دمنوش با عرقیات گیاهی
عرقیات گیاهی، از تقطیر اسانس ریشه، پوست یا گلبرگ گیاهان طبی در آب مثل: گلاب و عرق نعناع ایجاد میشود.
اجزای مختلف گیاه در تهیه دمنوش:
برگ: ریواس، گل شاه پسند، نعناع
گل: اسطوخودوس، گل رز، گل بابونه
دانه: رازیانه و هل
پوست: دارچین و درخت بید
ریشه: کاسنی، زنجبیل و زردچوبه
میوه: سیب، هلو، زغال اخته و.. برای تهیه دمنوش استفاده میشود.
رنگ و خواص دمنوش های گیاهی
دمنوش هر گیاه و میوه رنگی خاص به خود دارد. باید توجه داشت که در برخی موارد کشیدن خط تفکیکی بین رنگهای زرد و نارنجی یا قهوهای کم رنگ مشکل است. و با گذشت زمان رنگ چای تغییر کرده و پررنگتر خواهد شد.
رنگ دمنوش را در طب سنتی میتوان به رنگهای زیر تفکیک کرد:
چای قرمز: نمونه چای ترش، رز، میوه گل رز
دمنوش زرد: بادیان رومی، یونجه، سنبل ختایی (انجلیکا)
دمنوش نارنجی: سرخارگل، آقطی سیاه، گلرنگ
چای قهوهای: دارچین، فرنجمشک، ماته (نوع سیاه)
دمنوش آبی: پنیرک، اسطوخودوس (لاوندا)، گل گندم (رنگ آبی دمنوش فقط مدتی دوام دارد و اگر زمان زیادی از افزودن آبجوش بگذرد دمنوش تغییر رنگ خواهد داد)
خواص درمانی دمنوش ها
رفع خستگی چشم
مصرف دمنوش های طب سنتی مثل: گل عینک (چشمک)، جو دوسر، قاشقک، چای ترش، سنبل الطیب (والرین)، بلوبری، ماته و فرنجمشک برای رفع خستگی چشم مفید است.
کاهش علائم یائسگی
دمنوش سنبل ختایی (انجلیکا)، جو دوسر، بابونه آلمانی، گلرنگ (کاجیره)، گل ساعتی، سنبل الطیب (والرین)، رازک، گل همیشه بهار، اسطوخودوس (لاوندر)، دمنوش زیرفون، شبدر قرمز، فرنجمشک، انواع دمنوش رز، رزماری و پنج انگشت خواص بسیاری در طب سنتی دارند و موجب کاهش علائم یائسگی میشوند.
خواص درمانی دمنوش گیاهان دارویی که آرامبخش هستند.
دمنوش پونه کوهی (اورگانو)، پوست مرکبات، آب قاشقی، گشنیز، گلرنگ، مرزه، جینسنگ سیبری، بابونه آلمانی (پر اثر)، یاسمین، قاشقک (پر اثر)، سوسنبر، گل راعی، شوید، گل ساعتی (پر اثر)، سنبل الطیب (پر اثر)، توت مار، گل شاه پسند، رازک، ماته، اسطوخودوس (لاواندا) (پر اثر)، نمدار (پر اثر)، به لیمو، فرنجمشک (پر اثر)، رزماری و رز گالیکا دارای خواص آرامبخشی در طب سنتی هستند.
بهبود سرماخوردگی با دمنوش گیاهان دارویی
دمنوش های گل عینک، بادیان رومی، سنبل ختایی، سر خار گل، زنجبیل شامی، آقطی سیاه، جو دوسر، بادیان رومی، پونه کوهی، گل گندم، هماور طبی، دارچین، جینسنگ سیبری، بابونه آلمانی، زنجبیل، بادیان ختایی، نخلک ارهای، آویشن، کاسنی، پیاز کوهی، چای ترش، بابا آدم، زرشک معمولی، بابونه گاوی، زوفا،گل همیشه بهار، پنیرک، بومادران معمولی، برگ تمشک قرمز، شیرین بیان، نمدار، فرنجمشک و اوکالیپتوس برای سرماخوردگی بسیار مفید هستند.
نامنظمی قاعدگی و قاعدگی دردناک
مصرف دمنوش های سنبل ختایی (پر اثر)، پامچال شب، گلرنگ، دارچین، بابونه آلمانی (پر اثر)، شاه افسر، مریم گلی، سوسنبر، تخم کرفس، سنبل الطیب (پر اثر)، پنج انگشت، گزنه دوپایه، ریحان، پونه، مرزنگوش، گل همیشه بهار (پر اثر)، اسپیره (عروس چمنزار)، بومادران معمولی، برگ تمشک قرمز، پامچال شب (پر اثر)، اسطوخودوس (لاواندا)، پای شیر، علف لیمو، فرنجمشک (پر اثر)، افسنتین، توت فرنگی وحشی برای قاعدگی نامنظم مفید است.
خوابآور
مصرف دمنوش های پوست مرکبات، جینسنگ سیبری، بابونه آلمانی (پر اثر)، قاشقک، گل راعی، شوید، ریحان، گل ساعتی (پر اثر)، گل ساعتی (پر اثر)، سنبل الطیب (پر اثر)، گل شاه پسند، نعناع فلفلی، زالزالک خارتیز، رازک، مرزنگوش، اسطوخودوس (لاواندا)، نمدار، به لیمو، فرنجمشک (پر اثر) و دمنوش بهار نارنج (قیمت خرید بهار نارنج) در طب سنتی خواص بسیاری دارد و برای بی خوابی مفید و موثر است.
بهبود تمرکز حواس
دمنوش های کهندار (جینکو)، آب قاشقی، آویشن، ریحان، ماته، رزماری، سرخه ولیک (زالزالک برگریز)خواص زیادی در طب سنتی دارد و برای بهبود تمرکز حواس مفید است.
قواعد نگهداری و مصرف دمنوش ها
مصرف بیش از حد گیاهان دارویی موجب بروز عوارضی در بدن میشود و این تصور که گیاهان دارویی طب سنتی بدون عوارض است، تصور غلطی است. و مصرف این گیاهان دارویی باید زیر نظر متخصص طب سنتی مصرف شود. اگرچه گیاهان دارویی منشأ طبیعی دارند و در مقایسه با داروهای شیمیایی عوارض کمتری ایجاد میکنند اما مصرف بیرویه یا غیرعلمی برخی از این گیاهان میتواند موجب عوارض ناخواسته و حتی مسمومیتهای شدید گردد.
مصرف گیاهان دارویی نیز همانند داروهای شیمیایی باید با آگاهی و پس از اطلاع از ساز و کار عمل آنها باشد. بهویژه در مورد کودکان و سالمندان مصرف این گیاهان باید با احتیاط بیشتری همراه باشد. از اینرو در کشورهای پیشرفته نظارت دقیقی بر تولید و توزیع این گیاهان صورت میگیرد. برای مثال سازمان غذا و دارو آمریکا (FDA) همان شروط مربوط به داروهای شیمیایی را برای گیاهان دارویی نیز در نظر میگیرد.
اصول نگهداری دمنوش های گیاهی
بهتر است دمنوش های گیاهی طب سنتی را در جای سرد، خشک و دور از دسترس بچهها حفظ نمود. ظروف پلاستیکی برای نگهداری گیاهان بودار مناسب نیستند. این ظروف میتوانند اسانس فرار این گیاهان را جذب نمایند. همچنین، نباید از گیاهانی استفاده شوند که برای سالها نگهداری شدهاند.
بهتر افراد خود به جمعآوری گیاهان دارویی و دمنوش ها مبادرت نکنند مگر اینکه قادر باشند گیاه سمی را از غیر سمی تشخیص دهند.
دمنوش های گیاهی طب سنتی را نباید برای مدت طولانی استفاده کرد.
پیش از مصرف هر نوع دمنوش گیاهی باید دستور دقیق مصرف و عوارض جانبی آن روشن باشد. این گیاهان نیز همانند سایر داروها نباید بیش از مقدار مجاز مصرف شوند. سمی بودن یک داروی گیاهی بستگی به قسمت یک گیاه و روش تهیه آن فرق میکند.
مصرف همزمان داروهای شیمیایی با گیاهی خاص ممکن است موجب بروز تداخل دارویی گردد؛ بنابراین باید پزشک را از مصرف این گیاهان مطلع نمود.
دمنوش های گیاهی باید از منابع معتبر و مطمئن تهیه شوند. فروشندگان گیاهان دارویی باید اطلاعات و شناخت کافی در زمینه خواص درمانی داروهای گیاهی داشته باشند. بهتر است داروهای گیاهی از مراکزی تهیه شوند که دارای مجوز یا عضو اتحادیه باشند.
